Chatboty, deepfaki i AI Act: nowe zasady przejrzystości dla firm

18.10.2026 10:53

Od dnia 2 sierpnia 2026 r. zacznie obowiązywać art. 50 europejskiej ustawy o sztucznej inteligencji. Nie dotyczy to wyłącznie firm technologicznych zajmujących się rozwojem sztucznej inteligencji. Ma on również wpływ na zwykłe przedsiębiorstwa, które prowadzą chatbota w Internecie lub wykorzystują w marketingu treści stworzone przez sztuczną inteligencję. Podsumowujemy, co wymagają przepisy, gdzie obowiązują wyjątki i jakie działania warto podjąć.

Od kiedy obowiązują przepisy

Od dnia 2 sierpnia 2026 r. będzie miał zastosowanie art. 50 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (akt w sprawie sztucznej inteligencji, zwany dalej „AI Act”). Artykuł 50 nakłada na dostawców i użytkowników (tzw. podmioty wprowadzające) systemów sztucznej inteligencji obowiązki, których celem jest umożliwienie ludziom rozpoznania, kiedy komunikują się ze sztuczną inteligencją, a kiedy mają do czynienia z treściami stworzonymi przez sztuczną inteligencję.

Tegoroczna nowelizacja, tzw. AI omnibus (rozporządzenie (UE) 2026/1744, obowiązujące od dnia 27 lipca 2026 r.), odroczyła obowiązki dotyczące systemów wysokiego ryzyka, pozostawiając jednak zasady dotyczące przejrzystości. Ulgę otrzymali jedynie dostawcy generatywnych systemów sztucznej inteligencji wprowadzonych na rynek przed 2 sierpnia 2026 r.: muszą zapewnić oznaczenie wyników w formie nadającej się do odczytu maszynowego do 2 grudnia 2026 r. Treści stworzone przed 2 sierpnia 2026 r. nie muszą być oznaczane z mocą wsteczną; w przypadku tekstów decydujące znaczenie ma jednak data publikacji.

Kogo to dotyczy

Ustawa o sztucznej inteligencji rozróżnia dwie role. Dostawcą jest osobą, która opracowuje lub zleca opracowanie systemu sztucznej inteligencji i wprowadza go do obrotu w UE lub oddaje do użytku pod własną nazwą lub znakiem towarowym (za opłatą lub bezpłatnie), niezależnie od tego, czy dostawca ma siedzibę w UE. Podmiotem wdrażającym jest każdy, kto wykorzystuje system sztucznej inteligencji w ramach swojej działalności; wyjątkiem jest jedynie czysto osobiste, niezawodowe wykorzystanie. Jedna firma może pełnić obie role: jeśli na przykład na swojej stronie internetowej prowadzi Państwo pod własną marką chatbota opartego na modelu strony trzeciej, może Państwo podlegać obowiązkom zarówno dostawcy, jak i podmiotu wdrażającego.

Kiedy należy poinformować

Artykuł 50 określa obowiązki w czterech sytuacjach:

Chatboty i inne systemy komunikujące się z ludźmi (obowiązek dostawcy). Systemy przeznaczone do bezpośredniej interakcji z ludźmi muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby zainteresowana osoba wiedziała, że komunikuje się z systemem AI, chyba że wynika to jasno z okoliczności.
Treść generowana przez sztuczną inteligencję (obowiązek dostawcy). Wyniki działania systemów sztucznej inteligencji w postaci dźwięku, obrazu, wideo i tekstu muszą być oznaczone w formacie nadającym się do odczytu maszynowego (np. w metadanych lub za pomocą cyfrowego znaku wodnego) oraz możliwe do zidentyfikowania jako sztucznie wygenerowane lub zmodyfikowane. Nie chodzi zatem o widoczną „etykietę”. Obowiązek ten nie ma zastosowania, jeśli sztuczna inteligencja pełni funkcję pomocniczą podczas standardowej edycji lub nie zmienia w istotny sposób danych wejściowych ani ich znaczenia.
Rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna (obowiązek podmiotu wdrażającego). Osoby muszą być poinformowane o działaniu systemu rozpoznającego emocje lub systemu kategoryzacji biometrycznej, a ich dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z RODO. W miejscach pracy i szkołach rozpoznawanie emocji (z wyjątkiem przypadków związanych ze zdrowiem i bezpieczeństwem) jest zabronione już od lutego 2025 r.
Deepfaki (obowiązek podmiotu wdrażającego). Jeżeli obraz, dźwięk lub film stworzony lub zmodyfikowany za pomocą sztucznej inteligencji stanowi tzw. „deepfake”, czyli przypomina istniejące osoby, przedmioty, miejsca lub wydarzenia i może sprawiać wrażenie autentycznego, osoba, która go stworzyła lub zmodyfikowała za pomocą sztucznej inteligencji, musi zaznaczyć, że jest to treść sztucznie wygenerowana. W przypadku dzieł o wyraźnie artystycznym, satyrycznym lub fikcyjnym charakterze wystarczy umieścić informację, która nie zakłóci ich odbioru.
Teksty dotyczące spraw interesu publicznego (obowiązek podmiotu wdrażającego). Tekst stworzony lub zmodyfikowany za pomocą sztucznej inteligencji, który jest publikowany w celu informowania opinii publicznej o sprawach interesu publicznego, musi być oznaczony jako sztucznie wygenerowany. Nie ma to zastosowania, jeśli tekst został sprawdzony przez człowieka, a za jego opublikowanie ponosi odpowiedzialność redakcyjną konkretna osoba.

Wszystkie te informacje muszą być podane w jasny i wyraźny sposób najpóźniej przy pierwszej interakcji z systemem lub pierwszym kontakcie z treścią i muszą spełniać wymogi dotyczące dostępności.

Kto sprawuje nadzór i jakie są konsekwencje

Nadzór sprawują krajowe organy nadzoru rynku, w Czechach między innymi Czeski Urząd Telekomunikacyjny; w niektórych przypadkach właściwym organem jest Europejski Urząd ds. Sztucznej Inteligencji. Za naruszenie art. 50 ustawa AI Act przewiduje kary w wysokości do 15 mln EUR lub 3% światowego rocznego obrotu, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw stosuje się niższą z tych dwóch wartości.

Pomocą w interpretacji są wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące art. 50 z lipca 2026 r. oraz Kodeks dobrych praktyk w zakresie przejrzystości treści generowanych przez sztuczną inteligencję, który zawiera również przykłady odpowiedniego oznaczania. Oba dokumenty mają charakter niewiążący, można jednak oczekiwać, że organy nadzorcze będą się na nich opierać.

Co zalecamy

Zidentyfikujcie Państwo, gdzie w firmie wykorzystujecie sztuczną inteligencję (strona internetowa, obsługa klienta, marketing, HR, narzędzia wewnętrzne).
Dla każdego narzędzia Państwo określcie, czy jesteście dostawcą, podmiotem wprowadzającym, czy też jednym i drugim.
Dodajcie Państwo do chatbotów i asystentów głosowych wyraźne ostrzeżenie, że mają do czynienia z AI.
Ustalcie Państwo wewnętrzne zasady oznaczania obrazów, filmów i plików dźwiękowych wygenerowanych przez AI oraz zasady redakcyjnej kontroli tekstów.
Sprawdźcie Pańwsto u dostawców narzędzi AI, w jaki sposób rozwiązują kwestię oznaczania wyników w sposób czytelny dla maszyn, i uwzględnijcie to w umowach.
Jeśli Państwo korzystacie z własnego narzędzia generatywnego wprowadzonego na rynek przed 2 sierpnia 2026 r., przygotujcuíe się na termin 2 grudnia 2026 r.

Nie macie Państwo pewności, czy i w jaki sposób nowe przepisy dotyczą Państwa firmy? Chętnie omówimy z Państwem sposób, w jaki korzystacie ze sztucznej inteligencji, pomożemy ustalić wewnętrzne zasady i dostosować umowy z dostawcami.

Przydatne linki

Niniejszy artykuł przygotował JUDr. Adam Felix, LL.M., Ph.D.